ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΑΓΙΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΚΟΡΙΝΘΟΥ.

Υπό του Ηλία Δήμα (†), θεολόγου,
συμπληρωθέν και επιδιορθωθέν
υπό του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Κεγχρεών
κ. Αγαπίου, Πρωτοσυγκέλλου της
Ι. Μητροπόλεως Κορίνθου,
Ηγουμένου της Ι. Μονής
Αναστάσεως Χριστού Λουτρακίου.

«Εμοί δε λίαν ετιμήθησαν οι φίλοι σου, ο Θεός, λίαν εκραταιώθησαν αι αρχαί αυτών» (Ψαλμ. 138,17).
Η Κορινθία είναι πολυειδώς και πολυτρόπως ευνοημένη και ευλογημένη από τον Θεό. Όλη η Κορινθιακή γη είναι αγιασμένη, από τα βήματα αγίων ανδρών και γυναικών που έζησαν ή πέρασαν απ΄ αυτόν τον τόπον, από το αίμα και τα λείψανα μαρτύρων της πίστεως, από τις προσευχές και τα δάκρυα, που χύθηκαν, «εν σπηλαίοις και όρεσι καί ταις οπαίς της γης», πολλών επίσης οσίων ανδρών και γυναικών που εγκαταβίωσαν είτε «κατά μόνας» είτε σε μικρές ή μεγάλες οργανωμένες μοναστικές κοινότητες, των Γερανείων, της περιοχής Σοφικού, Χιλιομοδίου, Μαψού, Ζεμενού, Χελυδορίου, Τρικάλλων, Φενεού, Νεμέας, κ.α.

Κυριολεκτικά περιβαλλόμεθα υπό «νέφους αγίων», Αποστόλων, Ιεραρχών, Μαρτύρων, Οσίων και άλλων αγίων. Ο τόπος είναι αγιασμένος, διότι είναι ο μοναδικός τόπος της Ελλάδος, στον οποίο εμφανίσθηκε ο ίδιος ο Χριστός «δι΄ οράματος εν νυκτί τω Παύλω» εμψυχώνοντάς τον και λέγοντας τα λόγια εκείνα που διαβάζουμε στις Πράξεις των Αποστόλων (ιη’, 9 & 10) «Μή φοβού, αλλά λάλει και μη σιωπήσης, διότι εγώ ειμι μετά σου καί ουδείς επιθήσεται σοι του κακώσαι σε, διότι λαός εστί μοι πολύς εν τη πολει ταύτη».
Περί τους 85 είναι οι γνωστοί άγιοι οι στενώς μετά της Εκκλησίας της Κορίνθου συνδεδεμένοι, των οποίων προβαίνομε σε σύντομη, κατά χρονολογική σειρά μνημόνευση εν είδει ικετηρίου προσκλητηρίου.

Κατά θεία χάρη, και ευλογία, επικεφαλής των ευρίσκεται ο «Πρώτος μετά τον Ενα», ο Θείος ΠΑΥΛΟΣ (29 Ιουνίου), το «στόμα του Χριστού», το «Σκεύος της εκλογής» του Σωτήρος, ο ιδρυτής και Πατέρας της Εκκλησίας της Κορίνθου. Τέσσερες φορές επισκέφθηκε την Κόρινθο και παρέμεινε εδώ περισσότερο από μία διετία, γράψας στην Κόρινθο την Α’ προς Θεσσαλονικείς επιστολή του, το πρώτο κείμενο της Καινής Διαθήκης, την προς Ρωμαίους, ίσως δε και την προς Γαλάτας. Αυτήν την Εκκλησία, ως αγαπητή θυγατέρα του, την «επροίκησε» με τέσσερες επιστολές, από τις οποίες διασώθηκαν οι δύο, αιώνια υπέροχα γραπτά μνημεία του Χριστιανισμού, δια μέσου των αιώνων. Πατέρας στοργικός των Κορινθίων ο Απόστολος και εκείνοι τέκνα του αγαπητά, όπως ο ίδιος γράφει: «Ως τέκνα μου αγαπητά νουθετώ, εάν γαρ μυρίους παιδαγωγούς έχητε εν Χριστώ, αλλ΄ ου πολλούς πατέρας, εν γάρ Χριστώ Ιησού, δια του ευαγγελίου εγώ υμάς εγέννησα» (Α’ Κορ. δ’ 14 -15). Και είναι ακόμη οι Κορίνθιοι «σφραγίς της αποστολής του εν Κυρίω» (Α’ Κορ. θ’ 2). Σφραγίδα του αποστολικού του αξιώματος.

Ακολουθεί το εκλεκτό επιτελείο των συνεργατών του εδώ: ΑΠΟΛΛΩ(Σ), συνδιάκονος (Α’ Κορ. γ’, 5) και αδελφός (Α’ Κορ. ιστ’,12) του Αποστόλου Παύλου, ο οποίος «ἐπότισεν» εκεί όπου ο Παύλος «ἐφύτευσεν» και ο Θεός αὔξησε (Α’Κορ. γ’,6), απόστολος εκ των Ο’, εγένετο Επίσκοπος Καισαρείας, κατ̉ άλλους περιοχών Αχαΐας (Σεπτεμβρίου 10 (;) ή Δεκεμβρίου 8), ΣΙΛΑΣ (Ιουλίου 30) ο οποίος συνεμόχθησε μετά του Αποστόλου Παύλου, που «ἐπιλεξάμενος Σίλαν ἐξῆλθε» (Πράξ. ιε’, 40), εγένετο Επίσκοπος Κορίνθου, προς τιμήν του οποίου ο μακαριστός Μητροπολίτης Παντελεήμων Καρανικόλας καθιέρωσε το έτος 1974 Θυσιαστήριον ως και του Αγίου Επαινετού στον Ι. Ναόν Παναγίας Γιάτρισσας Λουτρακίου),ΤΙΜΟΘΕΟΣ (Ιανουαρίου 22), ΤΙΤΟΣ (Αυγούστου 25), (Θυσιαστήρια προς τιμήν των οποίων καθιερώθησαν υπό του Μητροπολίτου Καρυστίας Παντελεήμονος Φωστίνη καί Χριστουπόλεως Ιακώβου Βαβανάτσου, μετέπειτα Μητροπολίτου Αττικής καί Μεγαρίδος και Αρχιεπισκόπου Αθηνών, αντιστοίχως στον Ι. Καθεδρικό Ναό Απ. Παύλου), ΑΚΥΛΑΣ, ΠΡΙΣΚΙΛΛΑ, (Φεβρουαρίου 13, Παρεκκλήσιον των υπάρχει εις το νέο Καθολικό του Αγίου Στεφάνου στο Ι. Ησυχαστήριο Αγίου Χαραλάμπους Καλαμακίου), οι ξενιστές και συνέστιοι του Αποστόλου στην Κόρινθο, ακολουθούν οι ΣΤΕΦΑΝΑΣ (Ιουνίου 15) και ο οίκος του «η απαρχή της Αχαΐας» (Α’ Κορ. ιστ’, 15) ήταν μετά του Παύλου εις την Έφεσο, όταν αυτός έγραφε την προς Κορινθίους Επιστολή (Α’Κορ. ιστ’, 15), (Ι. Ενοριακός Ναός προς τιμήν του στο χωριό Στεφάνι Κορινθίας), ΦΟΥΡΤΟΥΝΑΤΟΣ (Ιουνίου 15), ΑΧΑΪΚΟΣ (Ιουνίου 15), ΚΡΙΣΠΟΣ, ο αρχισυνάγωγος (Δεκεμβρίου 8), που «επίστευσε συν όλω τω οίκω αυτού» (Πραξ. ιη’, 8), ΓΑΪΟΣ (Νοεμβρίου 5),στην οικία του οποίου διέμενε ο Απ. Παύλος όταν έγραφε την προς Ρωμαίους επιστολή του(Ρωμ. ιστ’, 23), ΣΩΣΘΕΝΗΣ (Δεκεμβρίου 8), ΕΡΑΣΤΟΣ (Νοεμβρίου 10), μνημονεύεται υπό του Απ. Παύλου ως ο οικονόμος της Κορίνθου (Ρωμ. ιστ’,23). Το 1929 ανευρέθη επιγραφή εις την Κόρινθο υπό του T. Shear, η οποία μνημονεύει κάποιον Έραστο ότι υπήρξε procurator και aedile (επιθεωρητής των δημοσίων Κτηρίων) «κατασκεύασε αυτό το λιθόστρωτο δι̉ εξόδων του», ΚΟΥΑΡΤΟΣ (Νοεμβρίου 10), ΤΕΡΤΙΟΣ (Οκτωβρίου 30) ο γραμματέας του Παύλου, ΛΟΥΚΑΣ (Οκτωβρίου 18) «ο ιατρός και αγαπητός», ΙΑΣΩΝ (Απριλίου 29), ΣΩΣΙΠΑΤΡΟΣ (Απριλίου 29 & Νοεμβρίου 10), ΤΙΤΙΟΣ ΙΟΥΣΤΟΣ (Οκτωβρίου 30), στην οικία του οποίου, που ήταν «συνομορούσα τη συναγωγή», μετέβη ο Απ. Παύλος μετά την δραματική σκηνή που δημιουργήθηκε μεταξύ Αυτού και των Ιουδαίων της Κορίνθου (Πραξ. ιη’, 7-8), ΦΟΙΒΗ «η Διάκονος της εν Κεγχρεαίς Εκκλησίας»(Σεπτεμβρίου 3), η κομίστρια της προς Ρωμαίους επιστολής, διέθετε σχετικό πλούτο και κοινωνική θέση ώστε «αὕτη προστάτις πολλῶν ἐγεννήθη καὶ αὐτοῦ ἐμοῦ» (Ρωμ. ιστ’, 2), σύμφωνα με τον Θείο Παύλο, (Ι. Μετοχιακό Ναό της Ι. Μονής Οσίου Παταπίου καθιέρωσε προς τιμήν της εις τις Κεγχρεές ο Μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Γεώργιος Πάτσης ως Τοποτηρητής της Ι. Μητροπόλεως Κορίνθου μετά την εκδημίαν του μακαριστού Προκοπίου Τζαβάρα), ΧΛΟΗ και ο οίκος της (ο Μητροπολίτης Κορίνθου Παντελεήμων Καρανικόλας καθιέρωσε το έτος 1973 προς τιμήν της Θυσιαστήριον εις τον Ενοριακό Ι. Ναόν Αγ. Νικολάου Κορίνθου και ώρισε η μνήμη της να εορτάζεται κατ̉ έτος την Κυριακήν της Σταυροπροσκηνήσεως. Ασματική Ακολουθία αυτής υπάρχει εις το «Αγιολόγιον Κορινθιακόν», εκδ. ΠΝΟΗ. Εις το «ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟΝ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» του Κων/νου Θ. Πλατωνίτου (†), Πρωτ/ρου, έκδοσις ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, 19974, σελ. 62 αναγράφεται: «Τη πρώτη Κυριακή μετά την 13ην μηνός Φεβρουαρίου εορτάζεται, εν Αρχαία Κορίνθω, η μνήμη των συνεργών του Απ. Παύλου: Τιτίου Ιούστου, Χλόης και Κρίσπου»), ΛΟΥΚΙΟΣ (Ιανουαρίου 4), ΖΗΝΑΣ (Ιανουαρίου 4) ο Νομικός, ΕΠΑΙΝΕΤΟΣ (Ιουλίου 30) και τόσοι άλλοι αφανείς συνεργάτες και συμπαραστάτες του έργου του. Αλλά και οι Απόστολοι ΠΕΤΡΟΣ (Ιουνίου 29) και ΑΝΔΡΕΑΣ (Νοεμβρίου 30), καθαγίασαν δια των ποδών τους την Κορινθιακή γη. Για τον Πέτρο γίνεται αναφορά στην προς Ρωμαίους επιστολή του Αγίου Διονυσίου Επισκόπου Κορίνθου στα τέλη του Β’ αιώνος. Για τον Ανδρέα ισχυρή παράδοση διελεύσεώς του από την περιοχή του Λουτρακίου και από τους Αριστοναύτες, το σημερινό Ξυλόκαστρο. Κατά τον Ιερώνυμον Επιστολή 59 ο Απόστολος Ανδρέας έδρασε εις την Κόρινθο και εις την Πάτρα. Εις την Κόρινθο προσηλύτισε στον Χριστιανισμό την σύζυγο του Ανθύπατου της Αχαΐας Μαρκελλίνα και τον αδελφό του Στρατοκλή, ο οποίος κατέστη ο πρώτος Επίσκοπος Πατρών(Βλπ. Π. Χρήστου, ο Απόστ. Ανδρέας ΕΚΚ. ΚΖ’(1950), σελ. 401).

Είναι κατόπιν του ο άγιος ΚΛΗΜΗΣ επίσκοπος Ρώμης (Νοεμβρίου 24), που απέστειλε κατά τα τέλη του Α’ αιώνος την Α’ προς Κορινθίους επιστολή του, για την αποκατάσταση της ειρήνης που είχε διασαλευθεί στην Κόρινθο. Κατά τον Β’ αιώνα επισκέπτεται την Κόρινθο ο άγιος ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ, ο φιλόσοφος και μάρτυς (Ιουνίου 1), ενώ δύο επίσκοποι Κορίνθου ο ΠΡΙΜΟΣ και ο ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ, αφού εποίμαναν θεοφιλώς την Εκκλησία της, ετελειώθησαν μαρτυρικώς (Νοεμβρίου 29). Ο άγιος Διονύσιος μάλιστα, άνδρας οικουμενικού κύρους, έγραψε και καθολικές επιστολές. Όλες οι Εκκλησίες, από τον μακρυνό Πόντο, την Μικρά Ασία, την Κρήτη, την Αθήνα και Λακεδαίμονα και απλοί άνθρωποι ζητούσαν την συμβουλή του. Προς τιμήν του έχει καθαγιασθεί Θυσιαστήριο στον Ενοριακό Ι. Ναό Αγίας Άννης Κορίνθου και η αίθουσα της Εκκλησιαστικής βιβλιοθήκης στο κέντρο της Κορίνθου φέρει το όνομά του. Ακολουθεί ο άγιος μάρτυς ΜΑΓΙΣΤΡΙΑΝΟΣ (Μαΐου 17;), ο οποίος ίσως αποτελεί την απαρχή της προσφοράς της Εκκλησίας της Κορίνθου εις τον Κύριον. Ήταν ένας ευγενής Χριστιανός νέος, που ερρίφθη στα θηρία, διότι εβοήθησε χριστιανή παρθένο να εξέλθει από κακόφημο οίκο, όπου είχε εγκλεισθή προς τιμωρία. Άγνωστος στους Συναξαριστές. Αναγράφεται υπό του Ιππολύτου Πάπα Ρώμης, τομ. 6ος, σελ. 299, έκδοσις Αποστολικής Διακονίας και υπό του Παλλαδίου Ελενοπόλεως στην Λαυσαϊκή Ιστορία.
Στο τέλος του Β’ μ.Χ. αιώνα (190-196) στην Κόρινθο Επίσκοπος αυτής ήταν ο άγιος ΒΑΚΧΥΛΛΟΣ (Ιανουαρίου 3(;) ή Απριλίου 14). Μαρτυρείται από τον Ευσέβιο μεταξυ εκείνων που μας παρέδωσαν δια συγγραμμάτων την ορθή διδασκαλία της Πίστεως από δε τον Ιερώνυμο ότι έγραψε βιβλίο περί του Πάσχα και μάλιστα εν ονόματι όλων των επισκόπων της Αχαΐας.

Κατά τον Γ’ αιώνα η Εκκλησία της Κορίνθου επλήρωσε μεγάλο φόρο αίματος, με το πλήθος των μαρτύρων που ανέδειξε. Γνωστότεροι απ΄ αυτούς είναι οι άγιοι ΒΙΚΤΩΡΙΝΟΣ ή ΒΙΚΤΩΡΙΑΝΟΣ (ΟΥΪΚΤΩΡΙΝΟΣ), ΒΙΚΤΩΡ (ΟΥΪΚΤΩΡ), ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ, ΚΛΑΥΔΙΟΣ, ΔΙΟΔΩΡΟΣ, ΣΑΡΑΠΙΝΟΣ και ΠΑΠΙΑΣ, που μαρτύρησαν επί Δεκίου και ηγεμόνος της Ελλάδος Τερτίου. Η μνήμη τους την 31η Ιανουαρίου και Απριλίου 5. Ακολουθούν οι άγιοι ΚΟΔΡΑΤΟΣ, (του οποίου η μητέρα, αγνώστου ονόματος, θεωρείται η πρώτη γυναίκα μάρτυς της Εκκλησίας της Κορίνθου), ΑΝΕΚΤΟΣ, ΠΑΥΛΟΣ, ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ, ΚΡΗΣΚΗΣ και ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ. Ήσαν όλοι νέοι, διδάχθηκαν την χριστιανική πίστη από τον Κοδράτο, προς τιμήν του οποίου βρέθηκαν στην Αρχαία Κόρινθο ερείπια Βασιλικής (Μνήμη τους 10 Μαρτίου). Την ίδια εποχή αθλεί ο άγιος ΜΥΡΩΝ, ιερεύς της Εκκλησίας της Κορίνθου, «τὸν τρόπον χρηστός, ἐκ γένους ἐντίμου, πλοῦτον κομῶν, πρός τε Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων φιλούμενος», (Μνήμη του 17 Αυγούστου).

Και ερχόμεθα στους αγίους εις τιμήν των οποίων κτίσθηκε η μνημειακού χαρακτήρος παλαιοχριστιανική Βασιλική στην περιοχή του αρχαίου λιμανιού του Λεχαίου. Είναι οι μάρτυρες ΛΕΩΝΙΔΗΣ και οι επτά συν αυτώ άγιες ΧΑΡΙΕΣΣΑ, ΓΑΛΗΝΗ, ΝΙΚΗ, ΚΑΛΛΙΣ, ΝΟΥΝΕΧΙΑ, ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ και ΘΕΟΔΩΡΑ. Κατήγοντο από το σημερινό Κλαψί η Κλαυσείον (αρχαίο Κάλλιον) της Ευρυτανίας, όπου και η επ̉ ονόματι του Αγίου Λεωνίδου αρχαία Βασιλική ή την Τροιζήνα, όπου συνελήφθησαν και ωδηγήθηκαν στην Κόρινθο προ του ηγεμόνος Βενούστου επί Δεκίου ή Βαλεριανού και εμαρτύρησαν το Μ. Σάββατο του 250 ή 258. Αξίζει να μελετήσει κανείς το Συναξάριο, που περιγράφει την δίκη τους και το μαρτύριο τους για να θαυμάσει την πίστη τους, τον ηρωϊσμό, την υπομονή και καρτερία τους. Αφού καταδικάσθηκαν εις θάνατον, κρεμάσθηκαν, ξεσκίσθηκαν οι σάρκες τους και κατόπιν τους ωδήγησαν στην παραλία του Λεχαίου τους επιβίβασαν σε λέμβο, ενώ οι γυναίκες έψαλλαν με χαρά, με επικεφαλής την Χαρίεσσα. Σε απόσταση 4 μιλίων από την ακτή έδεσαν πέτρες στους τραχήλους των και τους έρριξαν στην θάλασσα. Τα άγια λείψανά τους τα απέβαλε η θάλασσα στην παραλία και «άνδρες ευλαβείς σύραντες… εντίμως κηδεύσαντες απέθεντο εν αυτώ τω τόπω, Ναόν άγιον δομησάμενοι», κατά το Συναξάριο. Αργότερα θα κτισθή ο παμμεγέθης και μεγαλοπρεπής ναός, (11.000 τ.μ. έκταση, 200 μ. μήκος) περί τα τέλη του Ε’ και αρχές του ΣΤ’ αιώνος, κάτω από τους θόλους του οποίου τα πλήθη των προγόνων μας ετίμησαν τους αγίους μας και εδόξασαν τον εν Τριάδι Θεό μας. Ο ναός αυτός κατεστράφη από φοβερό σεισμό το 551, πριν ίσως συμπληρώσει ζωή 30 ετών κατά τον Δ. Πάλλα, (ενώ ο κ. Απόστολος Παπαφωτίου προτείνει ότι έως το 600 μ.Χ. τουλάχιστον ο Ναός λειτουργούσε), και μεταβλήθηκε σε ερείπια, που τα βλέπουμε σήμερα και που ήλθαν στο φως, από την αρχαιολογική σκαπάνη, μεταξύ των ετών 1956 – 1961. Τα λείψανα των Αγίων, μετά την καταστροφή, ίσως μεταφέρθηκαν στην Αθήνα σε ανεγερθέντα πανομοιότυπο, προς τιμήν τους ναό, στις όχθες του Ιλισσού, δίπλα στις στήλες του Ολυμπίου Διός, για να καταλήξουν στην Τροιζήνα ιδιαίτερή τους πατρίδα (;), όπου ανακαλύφθηκαν σε λάρνακα το 1917. Η μνήμη τους εορτάζεται στις 16 Απριλίου.

Τις ίδιες ημέρες του μαρτυρίου των Αγίων μας, εμαρτύρησε η αγία ΕΙΡΗΝΗ (Απριλίου 16), συγκινηθείσα από αυτό. Στην ίδια εποχή ανήκει και η αγία μάρτυς ΕΛΙΚΩΝΙΣ (μνήμη 28 Μαϊου).
Μεγάλη σφαγή των Χριστιανών της Κορίνθου έγινε επί Γαλλερίου, αρχές Δ’ αιώνος. Εβάφη με χριστιανικό αίμα όλη η Κορινθιακή γη και τα λείψανα των μαρτύρων σκορπίσθηκαν παντού. Πραγματικά η Εκκλησία της Κορίνθου κολύμπησε στο αίμα των Μαρτύρων της. Αλλά όπως γράφει ο ιστοριοδίφης Τάσος Γριτσόπουλος, «Δια της θυσίας των Μαρτύρων της η Εκκλησία της Κορίνθου ελάμβανε δύναμιν και δόξαν». Δυστυχώς δεν μας σώθηκαν ονόματα μαρτύρων εκείνης της εποχής, ίσως ο άγιος ΑΝΔΡΙΑΝΟΣ εμαρτύρησε τότε.
Οι αυτάδελφοι άγιοι ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ (319) και ΙΟΥΛΙΟΣ ( 330) οι εξ Αιγίνης, που μαθήτευσαν αρχικά στα σχολεία της γενέτειράς τους νήσου και στην συνέχεια ήλθαν στην Αθήνα για ανώτερες σπουδές, όπου σπούδασαν μαζί με τον Μέγα Βασίλειο και τον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο και η ψυχή τους είχε θελχθεί από την ζωή των Αποστόλων, ιδιαίτερα τους είχε συγκινήσει η μορφή του Απ. Παύλου. Άφησαν την Αίγινα, χειροτονήθηκαν στην Αθήνα και άρχισαν το Ιεραποστολικό τους έργο από την Κόρινθο, που ήταν το πρώτο κέντρο της κηρυκτικής τους δράσεως. Με πύρινους λόγους κατηχούσαν τον λαό και οδηγούσαν πλήθη ανθρώπων στην αλήθεια του Χριστού. Φανατικοί αιρετικοί Αρειανοί σχεδίασαν την εξόντωσή τους. Γι̉ αυτό επί ένα διάστημα οι δύο αδελφοί παρέμειναν κρυμμένοι στην Κορινθία και προσευχόμενοι έως ότου με πλοίο πήγαν στην Ιταλία. Ο Ιουλιανός εκοιμήθη στις 7 Ιανουαρίου του 391 και ο Ιούλιος στις 31 Ιανουαρίου του 401, ημέρες κατά τις οποίες εορτάζεται η μνήμη τους.

Αλλά και στους χρόνους του Ιουλιανού του Παραβάτου η Εκκλησία μας έδωσε μάρτυρες. Γνωρίζουμε μόνο ένα, τον άγιον ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΝ τον εν Κορίνθω (μνήμη του 24 Νοεμβρίου), ο οποίος μαζί με την αγία Ελικωνίδα τιμάται, από το 1973, σε παρεκκλήσιο του Ενοριακού Ι. Ναού Μεταμορφώσεως Σωτήρος του Κιάτου.

Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους η Εκκλησία της Κορίνθου, εμφανίζει οσίους άνδρες, μεγάλης αγιότητος, πολλοί επίσης μεγάλοι ασκητές και ιεράρχες συνδέουν το όνομά τους μαζί της και καθαγιάζουν την Κορινθιακή γη. Τέκνο γνήσιο της Κορινθίας είναι ο άγιος ΚΥΡΙΑΚΟΣ ο Αναχωρητής και Υμνογράφος (449-557), ανεψιός του τότε Μητροπολίτου Κορίνθου Πέτρου, ο οποίος τον χειροθέτησε αναγνώστη, που σε ηλικία 17 ετών, αναχωρεί για τους αγίους Τόπους, μονάζει σε μονές και ερήμους της Παλαιστίνης και αναδεικνύεται υπέρμαχος της Ορθοδοξίας, (Μνήμη 29 Σεπτεμβρίου), επ̉̉ ονόματί του τιμάται ναΰδριον εντός του αυλείου χώρου του Καθεδρικού Ι. Ναού Απ. Παύλου Κορίνθου και το όνομά του φέρει ο Σύλλογος Ιεροψαλτών Κορινθίας.
Άγιοι της Εκκλησίας μας είναι και όλοι οι Ορθόδοξοι Μητροπολίτες Κορίνθου, που έλαβαν μέρος στις Επτά Οικουμενικές Συνόδους και αγωνίσθηκαν για την επικράτηση της Ορθοδοξίας. Μεταξύ αυτών ο Μητροπολίτης Κορίνθου ΠΕΤΡΟΣ (Κυριακή Αγίων Πατέρων Δ’ Οικ. Συνόδου), ο οποίος ακολουθούμενος από τους τριάντα (30) υπ΄ αυτόν Επισκόπους της Μητροπόλεως του, έλαβε μέρος στην εν Χαλκηδόνι Δ’ Οικουμενική Σύνοδο, όπου διεδραμάτισε σημαντικό ρόλο, στην διαμόρφωση του Ορθοδόξου δόγματος και τη διατύπωση του εκδοθέντος Όρου, εναντίον του Μονοφυσιτισμού («Ο Πέτρος τα Πέτρου φρονεί, Ορθόδοξε, καλώς ήλθες», «Πέτρος επίσκοπος Κορίνθου, ορίσας υπέγραψα», από τα πρακτικά της συνόδου του Mansi, ίδε και Θ.Η.Ε. 10, 365-366).
Επί Ιουστινιανού (ΣΤ’ αιών), φαίνεται ότι ζη στην Κορινθία, ένας από τους οσιώτερους και τελειώτερους άνδρες της χριστιανοσύνης, ο όσιος ΗΛΙΑΣ (Ιουλίου 8;) ο εν Κορίνθω, ο οποίος μαζί με τους δύο, επισης οσιώτερους και τελειώτερους άνδρες της εποχής του, Βαρσανούφιον τον Μεγάλον και Ιωάννην τον εν Ρώμη, μπορούσε να επηρεάζει, με τις πύρινες προσευχές του, τις βουλές του Θεού (κατά το ανθρώπινο) και να αποτρέπει επαπειλούμενες κατά της ανθρωπότητος συμφορές. (Βλέπε: Νικοδήμου του Αγιορείτου «Βίβλος Ψυχωφελεστάτη Βαρσανουφίου και Ιωάννου» εκδ. Β’, Βόλος, 1960). Δηλαδή ό,τι ήταν ο όσιος Βαρσανούφιος για την Παλαιστίνη ήταν ο όσιος Ηλίας, για την Κορινθία την εποχή εκείνη (540-565 περίπου μ.Χ.).
Τον Ζ’ αιώνα ετελειώθη πλήρης ημερών ο όσιος ΠΑΥΛΟΣ ο ιατρός, ο εκ Κορίνθου καταγώμενος (μνήμη του 28 Ιουνίου) (Βλπ. «Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» τόμος 10ος, σελίς 328, έκδοσις ΙΝΔΙΚΤΟΣ, Αθήναι 20081).
Λίγο αργότερα κατά τον Η’ αιώνα ζη στην Κόρινθο ο όσιος ΠΑΥΛΟΣ ο δια Χριστόν Σαλός, ο σημειοφόρος (= θαυματουργός), προς τιμήν του οποίου ο μακαριστός Μητροπολίτης Παντελεήμων Καρανικόλας καθιέρωσε το 1974 παρεκκλήσιο εις τον Ενοριακό Ι. Ναό του Σοφικού, (Μνήμη του 6 Νοεμβρίου).
Στα τέλη του Η’ αιώνα γεννήθηκε στην Ειρηνούπολη (α’ πόλη της Δεκαπόλεως της Ισαυρίας) ο όσιος Γρηγόριος ο Δεκαπολίτης (Νοεμβρίου 20). Πηγαίνοντας στην Ιταλία πέρασε από την Κόρινθο, στην οποία και εκήρυξε. Υπήρξε συνασκητής του Ιωσήφ του Υμνογράφου, εκοιμήθη το έτος 842 στην Κωνσταντινούπολη. Το Λείψανό του διατηρείται άφθορο στην Μονή Βιστρίτσας στην Ολτένια της Ρουμανίας και το πούλησαν οι Τούρκοι το 1490 σε πλούσιο Βογιάρο της Ρουμανίας.
Τον Θ’ αιώνα μονάζει στην Κορινθία και πεθαίνει σε χωριό της το 820 ο όσιος ΛΟΥΚΑΣ ο Νέος ο εκ Ταυρομενίου της Σικελίας (μνήμη του 6 Νοεμβρίου), ενώ την ίδια εποχή καταφεύγει στην Κόρινθο ο όσιος ΦΑΝΤΙΝΟΣ ο θαυματουργός, ο εκ Καλαβρίας της Ιταλίας (μνήμη 30 Αυγούστου).

Τον Ι’ αιώνα ποιμαίνει την Εκκλησία της Κορίνθου όσιος άνδρας μεγάλης αγιότητος ο άγιος ΠΑΥΛΟΣ, αδελφός κατά σάρκα του αγίου ΠΕΤΡΟΥ, επισκόπου Άργους, του θαυματουργού, ο οποίος αρχικώς προωρίζετο για την Αποστολική Εκκλησία της Κορίνθου, αρνήθηκε όμως και για αρκετό χρονικό διάστημα έζησε σε ασκητήρια της Κορινθίας, πριν αποδεχθεί την Επισκοπή Άργους (μνήμη αγίου Παύλου 27 Μαρτίου, του αγίου Πέτρου 3 Μαΐου). Επί δεκαετία κατόπιν και πλέον παραμένει στην Κορινθία, και ασκείται ο όσιος ΛΟΥΚΑΣ ο Στειριώτης (+ 953), άλλοτε στην Κόρινθο, άλλοτε στο Ζεμενό, επί διετίαν (917-919) ως υποτακτικός Στυλίτου μοναχού (υπήρχαν τότε στην περιοχή του Ζεμενού Στυλίτες μοναχοί, εξ ου και το σημερινό χωριό Στύλια), άλλοτε στην περιοχή Σοφικού, όπου μέχρι σήμερα η περιοχή Στείρι και διαλελυμένη Μονή της Παναγίας του Στείρι. Επίσης επί τρία (3) χρόνια αργότερα, πριν καταλήξει στο Στείρι της Βοιωτίας, σε νησίδα του Κορινθιακού κόλπου, Αμπελώνα.
Εδώ επίσης, καθ̉ οδόν πλησίον της Κορίνθου, θα πεθάνει επιστρέφοντας από την Κωνσταντινούπολη και θα ταφεί στην περιοχή μεταξύ του αρχαίου Κρομ(μ)υώνος (σήμερον «Άγιοι Θεόδωροι») και του λιμένος του Σχοινούντος, που ταυτίζεται προς το σύγχρονο «Καλαμάκι», το 953, ο άγιος ΑΡΣΕΝΙΟΣ αρχιεπίσκοπος Κερκύρας. Όταν αργότερα ήλθαν να πάρουν το λείψανό του, κατά την εκταφή οι Κορίνθιοι κράτησαν την γενειάδα του Αγίου (μνήμη 19 Ιανουαρίου), ενώ κατά το β’ ήμισυ του Ι’ αιώνος επισκέπτεται κατ΄ επανάληψη την Κορινθία και κηρύττει και θαυματουργεί στην Κόρινθο και στο Ενόριον (Αγιονόριον), ο μέγας εκείνος άνδρας ο όσιος ΝΙΚΩΝ ο «Μετανοείτε», ο πολιούχος της Λακωνίας (+ 998, η μνήμη του 26 Νοεμβρίου). Την ίδια εποχή ή αρχές του ΙΑ’ αιώνα την Εκκλησία της Κορίνθου ποιμαίνει ο άγιος ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ, όσιος άνδρας και αντιαιρετικός συγγραφέας. Η μνήμη του στις 4 ή 5 Μαΐου .
Κατά τους πρό της αλώσεως χρόνους ή λίγο μετά, μεταφέρεται από την Κωνσταντινούπολη από πρόσφυγες μοναχούς, κατ̉ άλλους από τον Αγγελή Νοταρά (αδελφό του εθνομάρτυρος Λουκά Νοταρά) το σεπτό σκήνωμα του οσίου ΠΑΤΑΠΙΟΥ, του εκ Θηβαΐδος της Αιγύπτου (Δ’ ή Ε’ αιώνας) και εναποτίθεται στο ομώνυμο Ασκητήριο-Σπήλαιο των Γερανείων, όπου η επανεύρεσή του το έτος 1904. Την ίδια εποχή φαίνεται ότι ζει εις Κωνσταντινούπολη ο νεώτερος άγιος ΝΙΚΩΝ ο Νέος. Η οσία ΥΠΟΜΟΝΗ (Μαρτίου 13), που δεν είναι άλλη από την Ελένη Παλαιολογίνα σύζυγο του Αυτοκράτορος Μανουήλ του Β’ Παλαιολόγου και μητέρα των δύο τελευταίων Αυτοκρατόρων Ιωάννου Η’ και Κωνσταντίνου ΙΑ’ και Δεσποτών του Μυστρά και Θεσσαλονίκης, η οποία, μετά τον θάνατο του συζύγου της (1425), εκάρη μοναχή με το όνομα Υπομονή˙ αρχαίες τοιχογραφίες του Αγίου Νίκωνος του Νέου και της Αγίας Υπομονής υπάρχουν στο σπήλαιο όπου το λείψανο του Οσ. Παταπίου. (Ναΰδριο της Αγίας Υπομονής υπάρχει στον Άσσο Κορινθίας).
Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας η τοπική Εκκλησία της Κορίνθου αναδεικνύει νέους αγίους. Πρόκειται περί δύο Νεομαρτύρων και τριών οσίων ανδρών. Πρώτος είναι ο νεομάρτυς ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ο εξ Ιχθύος (Ψάρι) της Κορινθίας, ο οποίος ύστερα από διάφορα μαρτύρια και διαπομπεύσεις υπέστη τον δια πυράς θάνατον, εκατό έτη μετά την άλωση, 14 Φεβρουαρίου 1554, στην Κωνσταντινούπολη. Μικρός ναός υπάρχει στην γενέτειρά του το Ψάρι Κορινθίας. Η Μνήμη του εορτάζεται εκτός από της 14ης Φεβρουαρίου και την Α’ Κυριακή του Ιουνίου (ημέρα των Εγκαινίων επ̉ ονόματί του Ι. Ναού στο Ψάρι). Η κάρα του βρίσκεται στην Ι. Μονή Μεγάλου Μετεώρου. Ακολουθεί ο άγιος νεομάρτυς ΖΑΧΑΡΙΑΣ, Μητροπολίτης Κορίνθου, που αποκεφαλίσθηκε την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως 30 Μαρτίου 1684, με την κατηγορία ότι ευρίσκετο σε συνεννοήσεις με τους Ενετούς κατά των Τούρκων, (προς τιμήν του οποίου ο μακαριστός Μητροπολίτης Παντελεήμων Καρανικόλας καθιέρωσε το έτος 1973 Θυσιαστήριον εις τον Ενοριακό Ι. Ναό Αγ. Νικολάου Κορίνθου).

Έχουμε κατόπιν δύο μεγάλους οσίους άνδρες, γόνους της ενδόξου οικογένειας των Νοταράδων, τον άγιο ΓΕΡΑΣΙΜΟ τον νέο Ασκητή, τον εν Κεφαλληνία, που γενήθηκε στα άνω Τρίκαλα Κορινθίας και εκοιμήθη στις 16 Αυγούστου 1579, και τον άγιο ΜΑΚΑΡΙΟ Αρχιεπίσκοπο Κορίνθου, ο οποίος από νεότητος είχε ζήλο εις το Μοναχικό στάδιο˙ κατέφυγε κρυφίως εις την Ι. Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου αλλ̉ ανακαλύφθηκε από τον πατέρα του και ωδηγήθηκε και πάλι στην πατρική του οικία. Εις την Κόρινθο, δια την έλλειψη διδασκάλου, ανέλαβε αυτός δωρεάν την διδασκαλία των νέων, διαπρέψας ως διδάσκαλος και αγαπηθείς για την σεμνότητά του βίου του από τους Κορίνθιους, προτάθηκε υπ̉ αυτών εις τον Πατριάρχην Σαμουήλ, μετά τον θάνατο του Αρχιεπισκόπου Κορίνθου Παρθενίου († 1764), ως διάδοχος αυτού, λαϊκός όντας αυτός τότε, ο δε Πατριάρχης ανύψωσε αυτόν εις τον θρόνον της Κορίνθου. Εποίμανε θεοφιλώς την Μητρόπολή μας, και έλαβε μέρος στα Ορλωφικά, αναγκάσθηκε να καταφύγει με την οικογένειά του στην Ζάκυνθο και από εκεί στην Ύδρα εφυσυχάζων σε κάποια Μονή της νήσου. Εστερήθη τον θρόνον του, διήλθε διάφορα μοναχικά κέντρα (Άγιον Όρος, όπου αναμείχθηκε στο κίνημα των «Κολλυβάδων», εξέδωσε την Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών κ.α., Πάτμο, Ικαρία κ.α.) κατέληξε στην Χίο, όπου εκοιμήθη το 1805.
Έχουμε επίσης, κατά τον ΙΣΤ’ αιώνα τον όσιο ΜΑΤΘΑΙΟΝ τον ακτήμονα (Β’ Κυριακή Οκτωβρίου), ο οποίος ζη στην Ι. Μονή Αγίας Αικατερίνης  Σινά, καταγόμενος από το Βασιλικό (Αρχαία Σικυώνα) Κορινθίας. Τέλος ο όσιος ΛΑΥΡΕΝΤΙΟΣ (†1707) ο εκ Μεγάρων Αττικής, κτίτωρ της Ι. Μονής Φανερωμένης Σαλαμίνος (Μαρτίου 7 & Μαΐου 10), φαίνεται συνδεδεμένος εκτός των ως άνω τόπων (Μεγάρων και Σαλαμίνος)και με την Κορινθία. Διότι τα οράματα, κατά τα οποία είδε την Θεοτόκον να τον προτρέπει, να πάει στην Σαλαμίνα να σκάψει για να βρεί την θαυματουργόν εικόνα Της και να κτίσει ναόν Της, τα είδε, κατά το Συναξάριο, ο τότε ονομαζόμενος με το λαϊκό όνομα του Λάμπρος Κανέλλος, ευρισκόμενος, καλλιεργώντας κτήματα του, σε περιοχή της Κορινθίας «Λιάντρο», που δεν είναι άλλη, παρά η περιοχή «Λιάντρο» των Αγίων Θεοδώρων, αγιασμένη, από την εμφάνιση της Παναγίας, περιοχή.
Αυτοί είναι οι γνωστοί άγιοι της Κορινθίας. Καλύπτουν όλους τους Χριστιανικούς αιώνες και καταλαμβάνουν σημαντικό μέρος του Μαρτυρολογίου και Αγιολογίου της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. Είναι αυτοί που καθαγίασαν την Κορινθιακή γη με το αίμα τους, με την εξ αυτης διέλευση και παραμονή τους. Αυτοί μετέδωσαν την Χριστιανική πίστη και εστήριξαν στην κατά Χριστό ζωή, γενεές γενεών Κορινθίων προγόνων μας, με την θεία διδασκαλία και το έργο τους, με την αυταπάρνηση και το άγιο παράδειγμά τους, με τις πύρινες προσευχές τους.
Είναι αυτοί, που «πρεσβευτικώς αεί προΐστανται» της Κορινθίας, προς τιμήν των οποίων ο μακαριστός Μητροπολίτης Κορίνθου Παντελεήμων Καρανικόλας ώρισε την τελευταία Κυριακή του μηνός Μαΐου εκάστου έτους μνήμη να επιτελούμε «Παντων των Αγίων Αποστόλων, συνεργών του Αγίου Αποστόλου Παύλου, εν τω καταρτισμώ της εν Κορίνθω Αγίας Εκκλησίας» και την πρώτη Κυριακή του Ιουνίου μνήμη να επιτελούμε «Πάντων των Αγίων των εν τη πόλει Κορίνθου και πάση τη Μητροπόλει Κορινθίας διαλαμψάντων Αποστόλων, Ιεραρχών, Μαρτύρων και Οσίων», σαν έκφραση απείρου ευγνωμοσύνης εις τους προστάτες μας. Ο Μητροπολίτης Κορίνθου Διονύσιος Δ’ συμπεριέλαβε τις εορτές αυτές αντί των ως άνω Κυριακών εις την εβδομάδα των «ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΠΑΥΛΕΙΩΝ».
Κατάσπαρτος η Κορινθιακή γη από τα οστά και τα λείψανά τους. Κατά την ανασκαφή της Βασιλικής του αγίου Λεωνίδου (1956-1961) αποκαλύφθηκε χώρος διαφυλάξεως λειψάνων. Σε πόσους άλλους χώρους δεν αποκαλύφθηκαν οι τάφοι και τα λείψανά τους αλλά και εις πόσες άλλες Ι. Μονές και της Στερεάς Ελλάδος και της Πελοποννήσου δεν ευρίσκονται αποτμήματα εξ αυτών;

Η Ιερά Μητρόπολή μας όμως στολίζεται και με θαυματουργές περίπυστες εικόνες όπως:

– Παναγίας Ι. Μονής Φανερωμένης Χιλιομοδίου, πρόκειται περί του εικονογραφικού τύπου της Παναγίας Οδηγητρίας (πανήγυρις 23 Αυγούστου, τριήμερος, την 21ην Αυγούστου εσπέρας λαμβάνει χώρα το «ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟΝ», η μεταφορά, δηλαδή, της θαυματουργού Ιεράς Εικόνος από το Παλαιομονάστηρο στο μετόχι της Αγ. Μαρίνης, όπου και η έδρα της Ι. Μονής από το 1875).

– Θεοτόκου Γλυκοφιλούσης, προσωπική εικόνα Α’ Κυβερνήτου της Ελλάδος Ιω. Καποδίστρια, μετά ιδιοχείρου ικετευτικού επιγράμματος εις το πίσω μέρος αυτής όπου αναγράφεται: «Γλυκοφιλούσα Μαριάμ τον Υιόν σου αίτησαι υπέρ εμού του δούλου σου Ιωάννου. βραβεύσαι. μετά σοφίας κυβερνάν τον ευσεβή λαόν του και βασιλείας με Αυτού τυχείν δι᾿ Έλεός του» (1829). Φυλάσσεται στο Εκκλησιαστικό Μουσείο Κορίνθου.

– Θεοτόκου Ιεράς Μονής Βράχου Νεμέας. Προκειται περί του εικονογραφικού τύπου της Παναγίας του Πάθους (Αμόλυντος), ο οποίος, κατά τον Γ. Σωτηρίου, πρέπει να συνδεθεί μάλλον με την Υπαπαντή, ως και εις την υμνογραφία της εν λόγω εορτής αναφέρεται: «…Τοῦ πρὸς αὐτὸν χρησμοῦ δὲ Συμεών, τὸ πέρας δεξάμενος, εὐλογῶν τὴν Παρθένον, Θεοτόκον Μαρίαν, τ ὰ τ ο ῦ π ά θ ο υ ς σ ύ μ β ο λ α τοῦ ἐξ αὐτῆς προηγόρευσε…» (Δοξαστικό Αποστίχων Εσπερινού, Ανδρέου Κρήτης). Φέρει χρονολογία 1630.

– Θεοτόκου Σοφικού, φυλάσσεται στον Ι. Ναό Αγ. Τριάδος Σοφικού.

– Ζωοδόχου Πηγής Καλών Νήσων (τρίπτυχος), φυλάσσεται στην Ι. Μητρόπολη.

– Θεοτόκου Λεχώβης στην ομώνυμη Ι. Μονή. Πρόκειται περί του ως άνω εικονογραφικού τύπου της Παναγίας του Πάθους (Αμόλυντος). Εικονογράφηση αυτής αρχές του 1700.

– Παναγίας Κορυφής Καμαρίου στην ομώνυμη Ι. Μονή.

– Παναγία Κοιμήσεως Θεοτόκου Βράχου Ταρσών.

– Παναγίας Γιάτρισσας Λουτρακίου, πρόκειται περί του εικονογραφικού τύπου της Παναγίας Λαμπυρίζουσας, προερχομένη εξ Αγίων Τόπων εδωρήθη από την κάτοχό της μακαριστή Μαρία (αγνώστου επωνύμου) στην Λουτρακιώτισσα αείμνηστη Μαρία Σώκου. Παραμένει εις το Λουτράκι από το 1923 και φιλάσσεται εύκαιρος σε προσκύνηση από τους πιστούς εις τον Ενοριακό Ι. Ναό Γενεσίου της Θεοτόκου (πανήγυρις 8η Σεπτεμβρίου).

– Παναγίας Φανερωμένης Υψηλών Αλωνίων Ξυλοκάστρου προερχομένη εξ Ιεράς Μονής παρά τα Αλάτσατα της Μικράς Ασίας. Εκδιωχθέντων των Ελλήνων της περιοχής το 1922 μεταφέρθηκε εις Ελλάδα παρά του Ιερομονάχου Αμβροσίου Παρασχάκη και το έτος 1948 εδωρήθη εις τον μακαριστό Σύγκελλο π. Νίκωνα Κοτσόβολη, κτίτορα και Εφημέριο του Ενοριακού Ι. Ναού Παναγίας Φανερωμένης Υψηλών Αλωνίων Ξυλοκάστρου.

– Αγίας Παρασκευής, αφιέρωμα οικογένειας Στρατηγού Θεοδ. Κολοκοτρώνη, στον Άγιο Σώστη Δερβενακίων, σε ανάμνηση της νίκης των Ελλήνων εναντίον των στρατευμάτων του Δράμαλη (26-7-1822).

– Αγίου Γεωργίου εις Ι. Μονή Αγ. Γεωργίου Φενεού.

– Αγίου Ιερομάρτυρος Βλασίου στην ομώνυμη Ι. Μονή Άνω Συν. Τρικάλων.

– Αγίων Αναργύρων στον ομώνυμο Προσκυνηματικό Ι. Ναό Αρχαίας Κορίνθου (πανήγυρις 1η Ιουλίου).

 

Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τους χρόνους της 12ης και της 13ης εκατονταετηρίδος υπήρχε εις την Κόρινθο Ναός επ̉̉ ονόματι του Αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτου, πολιούχου της πόλεως, ο οποίος φαίνεται, από την επιμονή των Φράγκων και των Βυζαντινών επί της κυριαρχίας του, ότι ήταν πλούσιος. Όλος ο θησαυρός του Ναού μεταφέρθηκε εις το Άργος για να προστατευθεί από τους Φράγκους, αλλ̉ εκεί διαμοιράσθηκε αυτός και μεταξύ αυτού και η εικόνα του Αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτου.
Επίσης στην Ι. Μητρόπολή μας κατ̉ εξαίρεση τιμώνται πανηγυρικά, αν και δεν είναι «Κορίνθιοι» Άγιοι, ο Άγιος Ιερομάρτυς Βλάσιος, Επίσκοπος Σεβαστείας (11 Φεβρουαρίου), ως πολιούχος της πόλεως Ξυλοκάστρου και ένεκα της ομωνύμου Ι. Μονής εις Τρίκαλα Κορινθίας, η Ισαπόστολος Αγία Μάρτυς Φωτεινή η Σαμαρείτις (μνήμη 26 Φεβρουαρίου και Κυριακή της Σαμαρείτιδος), ένεκα του επ΄ ονόματί της παρεκκλησίου της γεραράς Ιερατικής Σχολής Κορίνθου, ο Άγιος Σωφρόνιος Πατριάρχης Ιεροσολύμων, του οποίου η Κάρα φυλάσσεται εις την Ι. Μονή Παναγίας Φανερωμένης Χιλιομοδίου.
Πράγματι, πατούμε, όπου «έστησαν οι πόδες των αγίων μας, επάνω στους τάφους των μαρτύρων, που υπήρξαν πρόγονοι μας. Γι΄ αυτό αβίαστα πρέπει να έρχονται στην σκέψη μας οι λόγοι του ποιητή:
«Μέσα μας τρέχει ηρώων αίμα είμαστε απόγονοι μαρτύρων. Μεσ΄ απ΄ τους τάφους των ανθίζει η πίστι αυτή που μας φλογίζει».
Χρειάζεται να ενισχύεται η προσπάθειά μας γιά την κατάκτηση της αγιότητας με τις πρεσβείες τους και ακόμη επιβάλλεται να καταβάλουμε προσπάθειες, ώστε να είμαστε οι συνεχιστές τους στην αδιάκοπη αυτή αλυσίδα, που οδηγεί και από την Κορινθία στον Ουρανό.